FORGOT YOUR DETAILS?

Historie Binnenvaart

Twee belangrijke ontwikkelingen kenmerken de geschiedenis van de binnenvaart. De eerste grote omwenteling is de overgang van houtbouw naar ijzer- en staalbouw. In de eerste decennia van de 20e eeuw verdwenen de houten schepen snel. Alleen de houten vissersschepen hielden nog stand.

Na een periode van ijzerbouw, werden vanaf begin 20e eeuw stalen schepen gebouwd. Aan de scheepstypen veranderde aanvankelijk niet zoveel. De scheepstypen die al generaties lang van hout werden gebouwd werden nu van ijzer gebouwd. Later kwamen er ook nieuwe typen als de klipper en het stoombeurtschip.

De tweede belangrijke ontwikkeling was de overgang van zeilende bedrijfsvaartuigen naar gemotoriseerde schepen. Begin 20e eeuw liet een enkele vooruitstrevende binnenvaartschipper met geld een motor inbouwen, maar van werkelijke motorisering van de binnenvaart was nog lang geen sprake. Goedkopere oplossingen waren het installeren van een zijschroef aan een dekmotor (de zogenaamde lamme arm) of het varen met een opduwer: een klein scheepje met ingebouwde motor dat achter een schip gebonden werd.

De laatste generatie zeilende bedrijfsvaartuigen werd tot 1920 gebouwd. Daarna raakte de zeilvaart op zijn retour. De langzame ontwikkeling van de motorisering had behalve met de conservatieve aard van de schippers ook te maken met de slechte economische tijd vanaf de jaren dertig tot na de Tweede Wereldoorlog. Door de brandstofschaarste beleefden de zeilschippers nog een korte opleving. Motorschippers improviseerden met noodzeiltjes aan de laadmasten.

Vanaf 1950 werd het vervoer per trein en vrachtwagen een steeds grotere concurrent. Alleen de schepen met een groot tonnage konden de concurrentie nog aan. Kleinere schepen raakten uit de vaart en bleven voor de wal als woning voor de schipper. Eind jaren zestig en begin jaren zeventig van de 20ste eeuw brachten veel schippers door sloop- en premieregelingen hun schip naar de sloop.

In 1974 wordt de Landelijke Vereniging tot Behoud van het Zeilend Bedrijfsvaartuig opgericht. Doel van de vereniging is zoveel mogelijk zeilende bedrijfsvaartuigen behouden en terugbrengen in oorspronkelijke staat. In 1999 wordt de naam veranderd in Landelijke Vereniging tot Behoud van het Historisch Bedrijfsvaartuig om recht te doen aan het behoud van gemotoriseerde bedrijfsvaartuigen. In 1984 werd de Vereniging Museumhaven Amsterdam opgericht.

Verder lezen?

Schepen die blijven,
Type- en scheepsbeschrijvingen van Nederlandse historische bedrijfsvaartuigen.
Jubileumuitgave van de LVBHB, 1999.

Met zeil en treil,
De tjalk in binnen- en buitenvaart.
Frits Loomeijer, 1999.

Nieuw van de bijl
350 jaar scheepsbouw langs het Winschoterdiep, 1650 –1999
G. Blijham, W. Kerkmeijer

Een eeuw Nederlandse binnenvaart,
Uitgave ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van het weekblad Schuttevaer
Frits Loomeijer, 1988

TOP